Επαγγέλματα που…χάθηκαν!

Αυτές τις ημέρες με τα πιτσιρίκια μου , μιλήσαμε για τα επαγγέλματα.
Η κουβέντα το έφερε και κάποιο παιδί αναφέρθηκε στο λούστρο και τότε μου μπήκε η ιδέα να μιλήσουμε για επαγγέλματα που υπήρξαν και που χάθηκαν ή που τείνουν να εξαφανιστούν. Και πιστέψτε με υπάρχουν αρκετά από αυτά. Τι δεν με πιστεύετε;
Για δείτε παρακάτω και θυμηθείτε μαζί μου…

Αλήθεια ποιος από εσάς θυμάται τον λατερνατζή;


Γύρω στα 1900 στους δρόμους της Αθήνας ο πλανόδιος οργανοπαίχτης, που γυρνούσε τις γειτονιές, και άπλωνε μελωδικούς σκοπούς κάτω στα σπίτια της παλιάς Αθήνας λεγόταν λατερνατζής. Η λατέρνα είναι ένα αυτόματο «φορητό» μουσικό όργανο που έχει πάρα πολλές ομοιότητες με το πιάνο. Μάλιστα το χαρακτηρίζουν και αυτόματο πιάνο. Χωρίζεται σε δύο μέρη : α) το πάνω μέρος που περιλαμβάνει τις χορδές (απ΄το πάνω «μπαλκόνι» μέχρι το κάτω και το ηχείο , β) το κάτω μέρος (το κιβώτιο) που περιλαμβάνει τον κύλινδρο και τους μηχανισμούς του . Στη σύγχρονη εποχή η λατέρνα είναι σπάνιο θέαμα.

Μήπως θυμάστε τον γανωματή;


Τα παλιά μπακιρένια οικιακά σκεύη (ταψιά , καζάνια , τηγάνια κλπ), με τον καιρό οξειδώνονταν και έπρεπε να γανωθούν , να περαστεί δηλαδή η επιφάνεια τους με ειδικό μέταλλο (καλάι -κασσίτερος) . Έτσι προστατεύονταν από τα δηλητηριώδη οξείδια του χαλκού . Η διαδικασία αυτή γίνονταν από ειδικούς τεχνίτες , συνήθως γυρολόγους , τους γανωτήδες. Είχαν μαζί τους τα απαραίτητα εργαλεία και έκαναν τη δουλειά τους επιτόπου . Αφού καθάριζαν καλά τα σκεύη , αλείφανε το εσωτερικό τους με οινόπνευμα και το τρίβανε με κουρασάνι ( τριμμένο κεραμίδι). Μετά κράταγαν το σκεύος με τη τσιμπίδα πάνω στη φωτιά και έριχναν μέσα το νησιαντήρι (χλωριούχο αμμώνιο) , για να στρώσει καλύτερα το καλάι πάνω στο χάλκωμα, Αφού το σκούπιζαν καλά, άπλωναν το λιωμένο καλάι σ΄όλη την επιφάνεια του σκεύους μ’ ένα χοντρό βαμβακερό ύφασμα …
Στο τέλος το σκούπιζαν με καθαρό βαμβάκι για να γυαλίσει.

Ίσως όμως θυμάστε τον νερουλά;


Στην παλιά Αθήνα που δεν υπήρχαν οι βρύσες μέσα στα σπίτια (ούτε φυσικά υδραυλική εγκατάσταση για πόσιμο νερό) , ο νερουλάς αναλάμβανε την τροφοδότηση τους με νερό. Υπήρχε συνήθως ένας νερουλάς σε κάθε γειτονιά και είχε σταθερή πελατεία. Έκανε πολλά κοπιαστικά δρομολόγια και αμειβότανε περίπου 1 δεκάρα τον τενεκέ.
Το επάγγελμα του νερουλά διατηρήθηκε μέχρι το 1930, οπότε ιδρύθηκε η ΟΥΛΕΝ (η οποία με τη σειρά της αντικαταστάθηκε από την ΕΥΔΑΠ).

Θυμάστε άραγε τον εφημεριδοπώλη;


Ο πλανόδιος εφημεριδοπώλης ασκούσε το επάγγελμά του χωρίς να έχει συγκεκριμένο μαγαζί. Παραλάμβανε τις εφημερίδες από τα Πρακτορεία Διανομής Τύπου και τις πουλούσε στους περαστικούς περπατώντας στους κεντρικούς δρόμους της πόλης του ή τις άφηνε στην είσοδο των σπιτιών των μόνιμων πελατών του (συνήθως φωνάζοντας δυνατά τους τίτλους των ειδήσεων της πρώτης σελίδας). Ο εφημεριδοπώλης των αρχών του 20ου αιώνα διαλαλούσε τη πραμάτεια του : το » Σκριπ», το «Άστυ», την » Ακρόπολη» και πολλές φορές ενημέρωνε για τα μεγάλα γεγονότα : «Εφημερίδες! Έκτακτο παράρτημα!». Αποτελούσε μία από τις χαρακτηριστικές φιγούρες της γειτονιάς.

Μήπως σας θυμίζει κάτι το επάγγελμα του παγοπώλη;


Ο παγοπώλες είχαν ένα καρότσι ( ή τρίκυκλο) και πάνω σε αυτά μετέφεραν τον πάγο (που κατασκευαζόταν σε ειδικά εργοστάσια) και περνούσαν από γειτονιά σε γειτονιά. Για να προστατέψουν τα χέρια τους από την ψύξη , φορούσαν χοντρά γάντια . Χρησιμοποιούσαν ένα εργαλείο όπου τους βοηθούσε να σπάνε τον πάγο. Από τη μία μεριά ήταν κοπίδι και από την άλλη γάντζος. Χάραζε με το κοπίδι την παγοκολόνα και ύστερα με το γάντζο χτυπούσε στο άνοιγμα και ο πάγος σχιζόταν αμέσως. Οι νοικοκυρές έβαζαν τον πάγο στις «παγωνιέρες» , ένα ξύλινο ορθογώνιο κατασκεύασμα, επενδυμένο εσωτερικά με αλουμίνιο. Είχε και δύο πόρτες , μια πάνω και μία κάτω. Στο πάνω μέρος τοποθετούσαν την παγοκολόνα και δίπλα ήταν ένα ντεπόζιτο που κατέληγε εξωτερικά σε μια κάνουλα . Γέμιζαν το ντεπόζιτο με νερό , και έτσι είχαν πάντα κρύο νερό.
Στο κάτω μέρος υπήρχαν ράφια όπου τοποθετούσαν τα τρόφιμα και τα ποτά. Κάτω κάτω υπήρχε ένα συρταράκι όπου έτρεχαν τα νερά από τον πάγο που έλιωνε και οι νοικοκυρές το άδειαζαν όταν γέμιζε για να μην πλημμυρίσει.

Δεν πιστεύω να έχετε ξεχάσει τον παγωτατζή;


Οι παγωτατζήδες βράζανε το γάλα και προσθέτανε ζάχαρη, αυγά , κακάο ή βανίλια , ανάλογα με τη γεύση που θέλανε να φτιάξουν. Όταν έβραζε το μείγμα , το κατέβαζαν από τη φωτιά και το τοποθετούσαν σε ένα μεταλλικό κάδο , ο οποίος βρισκόταν μέσα σε ένα ξύλινο βαρέλι. Στο κενό που υπήρχε ανάμεσα στο ξύλινο βαρέλι και στον κάδο , έβαζαν πάγο και συνέχιζαν να ανακατεύουν το μείγμα μέχρι να πήξει. Φορτώνανε το βαρέλι στο καρότσι , με μια ειδική μεταλλική κουτάλα , πέρνανε μαζί και τα χωνάκια τους και γύριζαν τις γειτονιές «γλυκαίνοντας» μικρούς και μεγάλους. Κατά διαστήματα έριχναν και κομμάτια πάγου εξωτερικά για να μη λιώσει το παγωτό.

Μήπως κάποιοι από εσάς θυμούνται την χαρακτηριστική φωνή του γαλατά;


Ο γαλατάς άρμεγε πρωί πρωί τις αγελάδες του , τις κατσίκες του ή τα πρόβατα του , γέμιζε στα γκιούμια (βαθιά μπακιρένια σκεύη με στόμιο) το φρέσκο γάλα , τα φόρτωνε στο γαϊδουράκι του και στη συνέχεια κατευθύνονταν στις γειτονιές. Όταν έφτανε στον προορισμό του , έδενε το γαϊδουράκι του σε κάποιο δέντρο και άρχιζε να μοιράζει το γάλα . Είχε μια μικρή κούπα όπου γεμάτη ζύγιζε μισή οκά και έτσι υπολόγιζε την ποσότητα που πουλούσε. Συνήθως είχε συγκεκριμένο δρομολόγιο με μόνιμους πελάτες. Αν περίσσευε γάλα , γύριζε στις γειτονιές και προσπαθούσε να πουλήσει και το υπόλοιπο.

Λούστρος !Εδώ ο γρήγορος και καλός λούστρος!


Ο λούστρος έβαφε τα παπούτσια των περαστικών . Συνήθως τριγύριζε στα διάφορα καφενεία , σε καταστήματα αλλά και σε διάφορα σημεία των δρόμων για να βρει πελάτες. Κουβαλούσε ένα ξύλινο κασελάκι με πλαϊνές θήκες που είχε τις μπογιές και τις βούρτσες του και ότι άλλο χρειαζόταν για το γυάλισμα των παπουτσιών . Το κασελάκι αυτό είχε μακρύ λουρί για την μεταφορά του στον ώμο και ένα καρεκλάκι για να κάθεται από το ένα μέρος στο άλλο που πήγαινε. Πάνω στο κασελάκι ο πελάτης έβαζε το πόδι του και ο λούστρος έκανε τη δουλειά του με γρήγορες κινήσεις. : καθάρισμα , βάψιμο , γυάλισμα. Πάντα όμως πριν ξεκινήσει έβαζε δυο κομμάτια χαρτόνι ή σκληρό πλαστικό στα πλαϊνά του παπουτσιού , ώστε να μην λερώνει τις κάλτσες του πελάτη. Στις μέρες μας , ίσως κάπου στην Αθήνα θα συναντήσει κανείς κανέναν πλανόδιο λούστρο, ο οποίος αποτελεί κάτι το αξιοπερίεργο για τους τουρίστες.

Βλέπετε πόσα επαγγέλματα έχουν χαθεί στο χρόνο ; Και να ήταν μόνο αυτά;
Ο πλανόδιος φωτογράφος, ο τσαγκάρης, ο αμαξάς, η μαμή , ο μυλωνάς, ο τσαρουχάς, ο αγωγιάτης, ο δραγάτης (αγροφύλακας) , ο ντελάλης , ο γραμματικός , η πλύστρα, η παραμάνα, ο τροχιστής, ο τερζής (ράφτης των χονδρών μάλλινων υφασμάτων), ο στρωματάς, ο σαμαράς , ο σαλεπιτζής κοκ δεν γλιτώσανε από την πάροδο του χρόνου.
Όπως αντιλαμβάνεστε τα διάφορα επαγγέλματα δημιουργούνται για να καλύψουν κάποιες ανάγκες που υπάρχουν στις διάφορες εποχές.
Στην σημερινή εποχή το επάγγελμα του νερουλά για παράδειγμα, θα ήταν τελείως άχρηστο , παρόλο που την εποχή εκείνη ήταν μείζονος και ζωτικής σημασίας.
Παρόλα αυτά καλό είναι να θυμόμαστε και να δείχνουμε στους μικρότερους ώστε να μην χαθούν όπως πολλά ακόμη στοιχεία της παράδοσης και της λαογραφίας μας.

Advertisements

About melita

Θα 'θελα να φωνάξω τ' όνομά σου, αγάπη, μ' όλη μου τη δύναμη. Να το φωνάξω τόσο δυνατά που να μην ξανακοιμηθεί κανένα όνειρο στον κόσμο, καμιά ελπίδα πια να μην πεθάνει... Τάσος Λειβαδίτης
This entry was posted in Σταλαγματιές ψυχής & ονείρων ή απλά οι σκέψεις μου... and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

20 Responses to Επαγγέλματα που…χάθηκαν!

  1. θυμαμαι πολυ καλα, το επαγγελμα του εφημεριδοπωλη, κυριακη πρωι.. και συνηθως να κατεβαινει ενας σπαγγος απο τα ψηλα μπαλκονια, να δενεται εκει ρολο η εφημεριδα, να τραβιεται επανω και να πεφτουν τα φραγκακια στο εδαφος

    γαλατα ειχαμε στη γειτονια μας σχεδον μεχρι τελευταια.. δε ξερω ποιος ψωνιζε αφου ολοι αγοραζαμε απο το σουπερ μαρκετ τα γνωστα, αλλα σιγουρα θα ειχε τους πελατες του.. ειχε ενα ανοιχτο αυτοκινητο και την καροτσα γεματη μεταλικα δοχεια.. καθε χρονο και πιο μικρη ποσοτητα αλλα ερχοταν ο καημενος 🙂

    πολυ πολυ ωραια αναρτηση μελιτα

    • Ο/Η melita λέει:

      Σε ευχαριστώ τόσο πολύ για τα καλά σου λόγια με γυμνές πατούσες μου.
      Να έχεις ένα όμορφο απόγευμα και είναι υπέροχο σαββατοκύριακο.

  2. Ο/Η Δημητρης λέει:

    Κ Α Λ Η Μ Ε Ρ Α….Μπράβο για το άρθρο σου..Μελιτα ναι έχουμε όλοι ανάγκη από τα παλιά … …

    • Ο/Η melita λέει:

      Καλησπέρα Δημήτρη μου , σε ευχαριστώ πολύ για τα καλά σου λόγια.
      Ναι , δεν πρέπει να ξεχνάμε γιατί είναι σαν να χάνουμε μέρος του εαυτού μας .
      Να έχεις ένα όμορφο απόγευμα. Σε φιλώ.

  3. Ο/Η Antriana..Io λέει:

    Έχω δει τον Λούστρο! Και στη Θεσσαλονική κυκλοφορεί ακόμα μια αυθεντική παλιά κλασσική λατέρνα…οι υπόλοιπες βλέπεις παίζουν με cd. Ένα τέτοιο θέμα είχαμε κάνει εργασία στο πανεπιστήμιο που αργότερα έγινε και στο σχολείο. Φιλιά πολλά και καλό ΣΚ :):):)

    • Ο/Η melita λέει:

      Τότε κοριτσάκι θεωρώ ότι είσαι μια από τις τυχερές γιατί σκέψου ότι τα παιδιά σου για παράδειγμα δεν θα έχουν αυτή τη ευκαιρία.
      Σε ευχαριστώ για το σχόλιο και για το χρόνο σου .Να έχεις ένα υπέροχο απόγευμα. Σε φιλώ.

  4. Ο/Η ♔DƦάɱα QuƎeи ♔ λέει:

    Τι ωραίο και πρωτότυπο post γλυκέ μου angel!
    Ξέρεις κάτω στον Πειραιά, καμιά φορά συναντάς λατερνατζή και δίνει την αίσθηση μιας άλλης εποχής που κρυφοκοιτάζει τούτη εδώ την σύγχρονη και εντυπωσιάζεται. Μα εδώ που τα λέμε, την αθωότητα και την ξεγνοιασιά των χρόνων που τα επαγγέλματα που ανέφερες στην ανάρτηση σου άνθιζαν, η δική μας εποχή δεν την έχει.
    Να έχεις ένα όμορφο απογευματάκι και ένα γλυκό σ-κ!

    • Ο/Η melita λέει:

      Καλησπέρα βασίλισσα, σε ευχαριστώ πολύ για τα γλυκά σου λόγια.
      Ναι και εγώ όταν μίλησα στα ζουζούνια μου γι αυτά τα επαγγέλματα έτσι ένιωσα, σαν να άνοιξα ένα παράθυρο στο παρελθόν και να έριχνα κλεφτές ματιές.
      Σε ευχαριστώ πολύ για το σχόλιο και το χρόνο σου .Καλό σαββατοκύριακο και σε εσένα.

  5. Ο/Η ainafets λέει:

    Πολύ όμορφη και νοσταλγική ανάρτηση Μελίτα!
    Εμείς εδώ (στο βουνό που ζω) έχουμε τον ψαρά που περνάει με αυτοκίνητο και ντουντούκα!, αλλά δεν τον πετυχαίνω ποτέ, γιατί μέχρι να βγω από το κτήμα αυτός έχει φύγει… αυτό που ακούγεται σε όλες τις γειτονιές, είναι η αντιπαθητική φωνή του παλιατζή!

    ΑΦιλάκια τρυφερά και καλό μας Σαββατόβραδο…πιά! 🙂

    • Ο/Η melita λέει:

      Καλησπέρα μαγισσούλα μου , άσε και εγώ τα έχω με τον παλιατζή. Λατρεύω κάθετι παλιό και σκουριασμένο, γιατί ξέρω ότι πίσω από το ταλαιπωρημένο χρώμα και τις ρωγμές του πάντα κρύβει μια ιστορία να πει.
      Όταν βρίσκω κάτι παλιό το ξεσκονίζω και το γυαλίζω με προσοχή αγγίζοντας τα τοιχώματα του, είναι σαν εκείνη τη στιγμή να το καλοπιάνω για να μου διηγηθεί όσα του έχουν συμβεί.
      Έτσι λοιπόν όταν τον ακούω να τα λέει παλιοσίδερα πολύ θυμώνω αλήθεια .
      Σε ευχαριστώ για το σχόλιο και το χρόνο σου .Να έχεις ένα όμορφο βράδυ 🙂 .

  6. Ο/Η onlyandjustme λέει:

    Σίγουρα δεν τα πρόλαβα αλλά το post σου ήταν πολύ πρωτότυπο και σου αφήνει μια γλυκιά νοσταλγία..όμορφο..καλό βράδυ Μελίτα μου!!

    • Ο/Η melita λέει:

      Εγώ έχω την τύχη , μιας και ζω σε χωριό να γνωρίζω αρκετά από αυτά τα επαγγέλματα και έχω συνομιλήσει με μερικούς από αυτούς τους ανθρώπους που πλέον περνάνε όλο και πιο σπάνια από τη γειτονιά μου.
      Θεωρώ ότι ειναι αρκετά δύσκολα και θέλουν πολύ υπομονή και κουράγιο για να συνεχίσουν ακόμα και σήμερα και αυτό είναι κάτι που θαυμάζω σε αυτούς τους ανθρώπους.
      Σε ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια . Να έχεις ένα όμορφο βράδυ Νικολέτα μου.

  7. Ο/Η NaKiSa λέει:

    Λατερνατζή έχω πετύχει στην ερμού αλλά δεν ξέρω αν η λατέρνα του ήταν σαν εκείνες τις παλιές…. Λούστρο θυμάμαι σαν όνειρο να έχω δει στο κέντρο της Αθήνας. Τα άλλα δεν τα πρόλαβα αλλά χαίρομαι να τα μαθαίνω, γιατί πρέπει να γνωρίζουμε ότι πολλά απο αυτά που έχουμε σήμερα, τα έχουμε λόγω της εξέλιξης εκείνων των επαγγελμάτων. Το μπουκάλι με το γάλα, έκανε ολόκληρη διαδρομή μέχρι να φτάσει στο σούπερ μάρκετ. Είναι καλό να γνωρίζουμε απο πού ξεκίνησε. Πολλά απο τα αρνητικά που ζούμε σήμερα οφείλωνται στο ότι ξεχάσαμε ή δεν μάθαμε ποτέ την ιστορία μας. Συνέχισε να ανεβάζεις τέτοια ενδιαφέροντα άρθρα. Να έχεις ένα όμορφο βράδυ!

    • Ο/Η melita λέει:

      Πολύ χαίρομαι που βρήκες το post ενδιαφέρον γιατί και εγώ όταν διηγήθηκα κάποια από τα επαγγέλματα στα παιδιά μου (50 ζουζούνια το σύνολο) δείχνοντας φωτογραφίες και εξηγώντας τους ενθουσιάστηκαν , μέχρι που κάναμε και ένα μικρό θεατρικό με τα επαγγέλματα της εποχής.
      Σε ευχαριστώ για τα πολύ γλυκά σου λόγια.Να έχεις ένα υπέροχο βράδυ.Σε φιλώ.

  8. Ο/Η ni_SK λέει:

    Πες μου ότι θυμάσαι έστω και 3 από αυτά…και ότι απλά δεν τα έχεις δει σε ταινίες 😛
    Σε έκανα για πιο νέα 😛

    • Ο/Η melita λέει:

      Έχω την μεγάλη τύχη (ατυχία για μερικούς), να μένω σε χωριό , πράγμα που σημαίνει ότι έχω δει με τα μάτια μου (ναι όσο απίστευτο και να σου φαίνεται) μερικά από αυτά τα επαγγέλματα , όπως για παράδειγμα του γανωματή. Αν και τα περισσότερα έχουν εξαφανιστεί και όπως λες και εσύ υπάρχουν μόνο στις ταινίες πλέον.
      Ε δεν είμαι και ο Μαθουσάλας χαχαχαχα .Αλήθεια πόσο με έκανες;

  9. Ο/Η moodytimes λέει:

    Βλέπω αραιά και που ένα Λατερνατζή στο Μοναστηράκι.Λουστράκους έβλεπα γύρω απο την Ομόνοια και το λιμάνι του Πειραιά μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 90.
    Δε θέλω να σκέφτομαι για το τι επαγγέλματα τείνουν να εξαφανιστουν τα επόμενα 2-3 χρόνια
    Καλό βράδυ Μελιτάκι

    • Ο/Η melita λέει:

      Καλά δεν το συζητώ…Προχθές πήγα να ψωνίσω κάποιο δώρο για μια φίλη και το ένα λουκέτο μετά το άλλο υπήρχε, σε μια περιοχή που ήταν γεμάτη ασφυκτικά από κόσμο και οι πωλητές δεν προλάβαιναν να εξυπηρετήσουν .Ας ελπίσουμε για το καλύτερο γιατί χειρότερα δεν πάει…Καλό βράδυ Μoody μου.

  10. Ο/Η παπαρας λέει:

    καλγ δουλεια

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s