Γδικιωμός ή δικιωμός…

Σήμερα θα βάλω μερικά ποστ από ήθη ,έθιμα και παραδόσεις από την ιδιαίτερη πατρίδα μου .Μερικοί ίσως τα έχετε ακούσει και κάποιοι άλλοι ίσως είναι η πρώτη φορά που θα τα διαβάσουν και ίσως τους φανούν λίγο περίεργα.Για μένα όμως, όλα αυτά , είναι μέρος της καταγωγής μου ,βαθιά ριζωμένα μέσα μου.Είναι κομμάτι του εαυτού μου.

Έχει επικρατήσει το έθιμο της αντεκδίκησης στη Μάνη να ονομάζεται βεντέτα, αντί του ορθού γδικιωμός ή δικηωμός, η λέξη όμως βεντέτα δεν υπάρχει στην παραδοσιακή Μάνη. Εξάλλου,ως εθνογραφικός και επιστημονικός όρος,η βεντέτα δηλώνει ιδιαίτερης μορφής αιματηρή εχθρότητα και σύγκρουση που
καταλήγει σε αλληλοδιαδόχους φόνους και αντεκδικήσεις ανάμεσα σε δύο οικογένειες.
Γενικά, όταν η σύγκρουση γινόταν μεταξύ μελών του ίδιου γένους επενέβαινε η γεροντική (=συμβούλιο του γένους) και προσπαθούσε να τα συμβιβάσει. Τα αίτια των συγκρούσεων και των φονικών ήταν ποικίλα. Σημαντικό ρόλο στη διατήρηση του εθίμου έπαιζαν και οι γυναίκες, οι οποίες με τα μοιρολόγια τους εξωθούσαν τους άντρες της οικογένειας στο φόνο.
Ο Γ. Φτέρης γράφει ότι η Μάνη είναι ο τόπος όπου «οι άνθρωποι κληρονομάνε αυτή τη φοβερή τιμιότητα: να θυμούνται. Και να μη λησμονάνε ποτέ τίποτα, ούτε το καλό ούτε το κακό».

Η πολεμική ετοιμότητα και η αντρειοσύνη των Μανιατών αποτελούσε ευλογία και κατάρα ταυτόχρονα. Και τούτο γιατί στο παραμικρό παραστράτημα έξω από τον ασφυκτικό κλοιό των ηθών και των εθίμων της κοινωνίας της Μάνης, αυτή η ίδια γενναιότητα που πρόσφερε μεγάλες νίκες στον ελληνικό λαό, μεταμορφωνόταν σε σαράκι και προκαλούσε διχόνοια. Ο δικιωμός ή γδικιωμός ήταν για τους Μανιάτες ο αγραφος νόμος της αντεκδίκησης σε περίπτωση φόνου κάποιου συγγενή. Ένας τέτοιος φόνος θεωρείται ηθική
ατίμωση, προσβολή της τιμής του Μανιάτη. Οι φόνοι των γυναικών θεωρούνταν προσβολή. Σε περίπτωση που κάποιος προσέβαλε θηλυκό μέλος της οικογένειας, τότε αυτή η κίνηση εκλαμβανόταν ως ταπεινωτική κίνηση και μεγάλη προσβολή για όλη την οικογένεια. Έπρεπε να ξεπλυθεί οπωσδήποτε με αίμα.
Από όλα τα μέλη της οικογένειας που ευθυνόταν για την “ατίμωση”, επιλέγεται συνήθως ο “κάλλιος”, δηλαδή ο πιο γενναίος, που έχει και τα περισσότερα αρσενικά παιδιά και κατά συνέπεια ήταν και ο πιο κραταιός.
Αυτός έπρεπε να φονευθεί για να αποκατασταθεί η τιμή της οικογένειας.
Για να είναι “τίμια” η εκδίκηση έπρεπε να προηγηθεί φανερή προκήρυξη εχθροπραξιών. Αν κάποιος σκότωνε ή πυροβολούσε τον “εχθρό” του χωρίς
προηγουμένως να έχει γίνει φανερή και ξεκάθαρη πρόκληση, αυτό θεωρούνταν “μεγάλη απιστία” και ο δράστης αλλά και ολόκληρη η οικογένεια του λογίζονταν για ανάξιοι.
Σύμφωνα με μια δοξασία, αν ο νεκρός δε “γδικιωθεί”, η ψυχή του πλανιέται χωρίς να μπορεί να αναπαυθεί.
Αξιοσημείωτη παρατήρηση αποτελεί το γεγονός ότι, σύμφωνα με το μανιάτικο κώδικα τιμής, αυτός που σκοτώνει ύστερα από κηρυγμένη “εχθρότητα”, δε
θεωρείται εγκληματίας. Είναι εκτελεστικό όργανο της οικογένειας του. Σε περίπτωση που ο γιος δεν εκδικηθεί την προσβολή που έχει γίνει προς τον πατέρα του και κατ΄ επέκταση σε όλη την οικογένεια, θεωρείται ανάξιος συνεχιστής του ονόματος της φαμίλιας του, σβήνεται από τον κατάλογο των “φιλότιμων ανδρών” και πλήττει ανεπανόρθωτα την αξιοπρέπεια της γενιάς
του. Γι αυτό άλλωστε έχει τόσο μεγάλη σημασία η γέννηση αρσενικού παιδιού και γενικότερα, όσο περισσότερα αρσενικά έχει μια οικογένεια τόσο ισχυρότερη θεωρείται. Και σήμερα ακόμα στη Μάνη η γέννηση αρσενικού παιδιού αποτελεί ιδιαίτερα ευτυχές γεγονός.

πηγές: http://www.exploremani.gr
http://www.dimosoitilou.gr

Advertisements

About melita

Θα 'θελα να φωνάξω τ' όνομά σου, αγάπη, μ' όλη μου τη δύναμη. Να το φωνάξω τόσο δυνατά που να μην ξανακοιμηθεί κανένα όνειρο στον κόσμο, καμιά ελπίδα πια να μην πεθάνει... Τάσος Λειβαδίτης
This entry was posted in Έθιμα, ήθη και παραδόσεις and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s